Grote branden in het Helmondse vonden plaats in 1515 toen de Markt, inclusief het archief afbrandde. In 1540 brandde de hele Veestraat af en in 1587 de hele stad, inclusief de kerk en de abdij van Binderen. In 1737 werd een draagbare brandspuit aangeschaft, zoals de commandant van Amsterdam die in 1690 had uitgevonden. In 1883 waren er drie brandspuithuisjes (Donkerpoort, het Binderseind en de Steenweg). De brandweer had toen 260 man personeel.
Met de aanleg van de waterleiding in 1902 werd de brandweer opnieuw gereorganiseerd en omgezet in een vrijwilligerskorps. De vrijwillige
brandweer Helmond was geboren! Het personeel werd bij deze reorganisatie drastisch teruggebracht: er waren vanaf toen immers geen waterdragers meer nodig. Verder werd daarbij de leeftijdsgrens bekort en gold voortaan voor mannen van achttien tot vijftig jaar. Vrijgesteld waren geestelijken, ambtenaren, apothekers, notarissen etcetera. Met de groei van de gemeente werd ook het aantal spuithuisjes vergroot. Op een gegeven moment waren er zes: bij Binderseind, Molenstraat, Groenewoud, Heistraat, Mierloseweg en de Gedempte Haven. In ieder spuithuis bevond zich een handpomp, alsmede een slangenwagentje met materieel voor brandbestrijding vanaf de drinkwaterleiding. Bij de oprichting van het vrijwillige korps in 1902 telde de stad amper twaalfduizend inwoners. Dwars door het centrum liepen de Ameide en de Oude Aa.
Jarenlang functioneerde de brandweer redelijk. Maar tegen de jaren twintig rezen de problemen die om een nieuwe aanpak vroegen. Fabrieken breidden zich uit, gebouwen werden hoger en sommige werkplaatsen hadden erg brandbare stoffen binnen de poorten. Omdat de dekenfabricage steeds meer toenam en daar optredende branden moeilijk te bestrijden waren, werd de behoefte aan motor- of brandspuiten steeds groter.
In 1918 werd een motorspuit aangekocht die nog steeds moest worden voortbewogen door paarden. Bij alarm ´s avonds en ´s nachts spande vrachtrijder Jan van Bussel zijn paarden voor de spuit. Als de brandweer overdag moest uitrukken moest van Bussel overigens eerst de stad in om zijn paarden te zoeken. In datzelfde jaar kwam er een tweewielige uitschuifladder met een hoogte van twaalf meter. Beide aankopen werden gestationeerd in post Groenewoud. In 1929 kwam de eerste autospuit, een Buick, en een mechanische autoladder met een hoogte van twintig meter. In de jaren twintig en dertig brandde het dikwijls in het Helmondse. De nationale pers sprak daarom bij Helmond niet van DE brandweer, maar smalend van HET brand-weer! In 1936 werd er een luchtbeschermingsdienst opgericht. Ook werden dat jaar in Nederland gemeenten ingedeeld in een van de drie gevarenklassen. In de jaren 1937, 1938 en 1939 werden er blokbrandweren opgericht voor een eerste brandbestrijding in de "eigen buurt". Zelfs de paters in de Molenstraat werden hiertoe opgeleid. Zij leerden onder meer het plaatsen van een opzetstuk op een brandkraan.
In 1941 moesten grotere gemeenten beroepsbrandweerlieden aantrekken. Uiteindelijk werden op 27 februari 1942 in Helmond de eerste twaalf brandweerlieden in beroepsdienst aangesteld. Na de oorlog werd de brandweer op Engelse leest geschoeid. De beroeps werden gehuisvest aan het Groenewoud, in de buurt van het huidige stadskantoor, dat sinds 1912 het hoofdspuithuis van de brandweer was. In 1949 verhuisde de brandweer naar de voormalige aardappelloods bij de gemeentebedrijven aan de Havenweg en vervolgens naar de oude veilinghallen van Van Stekelenburg in de Waartstraat, later de Torenstraat, waar met name het uitrukken problemen opleverde.
In 1985 werd de voormalige garage aan de Deurneseweg na een complete verbouwing en een gedeeltelijke nieuwbouw in gebruik genomen. Staatsecretaris Van Amelsfoort opende de nieuwe kazerne, die veertien uitrukpoorten kent. Vanaf toen kon de hele stad binnen de normtijden bereikt worden. In 1954 kwam de brandweer als een der eerste gemeenten in Nederland in het bezit van een tankautospuit hoge druk. Een tijdje is in Helmond de traditionele rode kleur vervangen door geel vanwege een betere zichtbaarheid. 
